Wat is het verschil tussen vitamines en mineralen?
Op de verpakking van je ontbijtgranen staat het, in de supermarkt zie je het op elke multivitaminepot: vitamines en mineralen. We gebruiken de woorden vaak in één adem, alsof het hetzelfde is. Maar het zijn twee verschillende groepen stoffen, met elk hun eigen taken in je lichaam. Het goede nieuws: met gevarieerd eten krijg je van beide meestal genoeg binnen.
Het verschil in het kort
Vitamines zijn organische stoffen: ze zijn gemaakt door planten of dieren en bevatten koolstof. Ze zijn gevoelig voor hitte, licht en lucht, en kunnen dus tijdens bereiding verloren gaan.
Mineralen zijn anorganische stoffen. Ze komen uit de bodem en het water en worden door planten en dieren opgenomen. Ze zijn stabiel en gaan bij het koken niet snel kapot, al kunnen ze wel in het kookwater terechtkomen.
Beide heb je in kleine hoeveelheden nodig, en beide levert je lichaam niet of nauwelijks zelf. Je haalt ze dus vooral uit voeding.
Vitamines
Er zijn dertien vitamines. Ze worden verdeeld in twee groepen:
Vetoplosbare vitamines: A, D, E en K. Die worden met vet opgenomen en kan je lichaam opslaan.
Wateroplosbare vitamines: C en de B-vitamines. Overtollige hoeveelheden worden grotendeels met je urine uitgescheiden, maar sommige worden ook opgeslagen.
Wat doen ze? Vitamines helpen onder meer bij energieproductie, je afweer, je huid en ogen, je bloedstolling en je zenuwstelsel. Vitamine D, bijvoorbeeld, helpt je lichaam calcium opnemen. Vitamine C draagt bij aan je afweer en je bindweefsel.
Mineralen
Mineralen worden ingedeeld naar hoeveel je ervan nodig hebt:
Macromineralen heb je in grotere hoeveelheden nodig, zoals calcium, magnesium, kalium, natrium en fosfor.
Sporenelementen heb je maar heel weinig van nodig, zoals ijzer, zink, jodium en selenium.
Wat doen ze? Calcium en fosfor zijn belangrijk voor botten en tanden. IJzer zorgt voor het transport van zuurstof in je bloed. Jodium is nodig voor je schildklier. Kalium en natrium regelen onder meer je vochtbalans en spierwerking.
Een overzicht
Vitamines | Mineralen | |
|---|---|---|
Soort stof | Organisch | Anorganisch |
Aantal | 13 | Meer dan 20 (macromineralen en sporenelementen) |
Voorbeelden | A, B-groep, C, D, E, K | Calcium, ijzer, magnesium, kalium, zink, jodium |
Gevoelig voor hitte en licht? | Vaak wel | Meestal niet |
Bronnen | Groente, fruit, vlees, zuivel, volkoren producten | Idem, plus water en zout |
Heb je supplementen nodig?
Voor de meeste mensen niet. Een gevarieerde voeding volgens de Schijf van Vijf levert genoeg van de meeste vitamines en mineralen. Toch zijn er uitzonderingen waarvoor de Gezondheidsraad en het Voedingscentrum aanvullend advies geven, zoals vitamine D voor bepaalde groepen, foliumzuur voor vrouwen met een kinderwens of zwangerschap, en vitamine B12 voor mensen die geen dierlijke producten eten.
Let op: meer is niet altijd beter. Te veel van sommige vitamines en mineralen kan schadelijk zijn, zeker als je meerdere supplementen combineert. Overleg met je huisarts, apotheker of diëtist voordat je met supplementen begint.
Zo krijg je genoeg binnen
Eet elke dag volop groente en fruit.
Kies volkoren producten.
Eet gevarieerd: peulvruchten, noten, vis, zuivel, eieren, en eventueel vlees.
Bereid groenten kort of met weinig water, zodat minder vitamines verloren gaan.
Dit artikel is geen persoonlijk voedingsadvies. Bij vermoeden van een tekort, bij een aandoening of voor vragen over supplementen ga je naar je huisarts of diëtist.